همه روزه شاهد چهره های عبوس، اخم های درهم کشیده و قیافه های مضطرب در اطراف خود ، کوچه و خیابان هستیم. به طوری که شاد مانی را به معنای کامل کلمه، گاهی تنها در کودکان می بینیم متأسفانه در همین رابطه، این تصور غلط در میان افراد جامعه شکل گرفته است که شادی جزو رفتارهای جامعه پسند نیست و حتی در صورت شاد بودن، سعی می کنیم خود را جدی و عبوس نشان دهیم.

مثلاً در پاسخ «حال شما چطور است؟» به جای تأکید بر جنبه های مثبت و شاد زندگی مثل «سلامتم!» با جملات منفی «بد نیستیم» یا «ای می گذرونیم» به طرف مقابل پاسخ می دهیم. در جلسات و محافل دوستانه به جای گفت وگو درباره موفقیت ها و جنبه های خوشایند زندگی، مشکلات و نگرانی های خود را بزرگ کرده و آن را به دیگران منتقل می کنیم. در این رهگذر و در کنار فشارهای اجتماعی ـ اقتصادی، فرزند ان ما به خصوص نوجوانان و جوانان آسیب پذیرترند و به نظر می رسد چون الگوهای رفتار شادمانه را در بزرگترها ندیده اند ، با انتخاب الگوهایی بسیار متفاوت شادی را به شکل دیگر و در قالب یک هیجان طلبی و شاید بی اعتنایی و مقابله با ارزش های بزرگترها نشان می دهند روز به روز بیشتر با نسل قبل فاصله می گیرند .

● شادی چیست؟

تعریف دقیقی از شادی دردست نیست. قدیمی ترین تعریف این مفهوم از ارسطوست که سه نوع شادی را برمی شمرد ؛ مردم عادی در پایین ترین سطح، پیرو این نظریه هستند که «لذت»، شادی آفرین است، در سطحی بالاتر، افراد طبقه متوسط، شادی را با «موفقیت و کامیابی» یکسان می دانند . عالی ترین نوع شادی از نظر ارسطو، شادی است که بر اثر زندگی اندیشمندانه ایجاد می شود . قوانین متعدد فرهنگی، شیوه ابراز شادی را در هر موقعیت به فرد القاء می کند . مثلاً یک فوتبالیست برای ابراز شادی در زمین فوتبال ممکن است داد بزند یا گریه کند ، اما احساس برنده شدن در بازی تنیس ممکن است فقط دست زدن باشد . تنها چیزی که از قوانین فرهنگی بی تأثیر است، لحن صداست و لحن، بهترین نشانه حالات احساسی فرد است که نشان می دهد او شاد است یا تظاهر به شادی می کند .

● ماهیت روان شناختی شادی

حس شادی، ترکیبی از عواطف مثبت از جمله خوشحالی، هیجان و برانگیختگی حسی است در صورتی که عواطف منفی مانند احساس ملال، بی علاقگی و افسردگی در پایین ترین حدخود باشد . به بیان دیگر، شادی یعنی بالا بودن میزان عواطف مثبت همراه با پایین بودن عواطف منفی.


● چه چیزی تعیین کننده عواطف مثبت است؟

یافته های روانشناسان نشان می دهد عواطف، با شخصیت فرد رابطه دارد . شخصیت یک ویژگی نسبتاً پایدار و با ثبات است که فردی را از دیگری متمایز می کند. شخصیت اکثر افرادتا پایان سال های بلوغ به حالت نسبتاً ثابتی در می آید . در این بین، محیطی که فرد در آن رشد می کند و ویژگی های سرشتی و ارثی در شکل گیری این کیفیت مؤثرند . روانشناسان در مورد اهمیت این دو عامل اختلاف نظر دارند ، گروهی عوامل سرشتی و ارثی را مهم می دانند ، گروهی به عوامل محیطی اهمیت بیشتری می دهند و گروه سوم علاوه بر تعامل دو عامل مذکور، عامل اراده فرد را مؤثر می دانند .


● چگونه شادتر باشیم؟

این انتظار که کسی باید مرا شادکندیا باید اتفاقی بیفتد تا من شاد شوم، انتظار واقع بینانه ای نیست.خودتان باید برای قرار گرفتن در مسیر شادی برنامه ریزی کنید . کاستن عواطف منفی مهمترین عامل ایجاد عواطف منفی، باورهای غلط، غیرمنطقی و خود مخرب است. اصلاح افکار غیرمنطقی باعث کاهش یا ضعف عواطف منفی، می شود . برخی از باورهای غیرمنطقی عبارتند از: «همه باید با من مهربان باشند ، چنانچه نباشند ، من موجودی بی ارزشم» یا «همه باید مرا تأیید کنند د ر غیر این صورت احساس ارزشمندی نخواهم کرد . افرادی که بر این اعتقادند ، همیشه در زندگی شان با مشکل مواجهند ، زیرا رسیدن به خشنودی برای آنها بسیار مشکل است. شناسایی افکار و باورهای منفی و ارزیابی و مقابله با آنها، عواطف منفی را کاهش می دهد و آرامش روح را به ارمغان می آورد. معمولاً عواطف منفی به ویژه افسرد گی با عدم تحرک همراه است. یکی از مهمترین راه های شاد زیستن، فعال بودن است. برنامه ریزی برای فعالیت های خوشایند مثل: ورزش، گردش، شرکت در جمع های دوستانه، پرداختن به امور اخلاقی و معنوی، می تواند بر فعالیت شما بیفزاید . فعالیت های خوشایند از جمله مؤثرترین شیوه های کاهش عواطف منفی و افزایش شادی است. همچنین اهداف و موفقیت ها، میزان شادی ما را تحت تأثیر قرار می دهند . به عبارت دیگر، حرکت در راستای اهداف، رضایت فردرا به همراه دارد . البته کسی که هدف دشواری را برگزیده، پس از اینکه متوجه شود این هدف دست نایافتنی است، دچار افسردگی می شود . در تحقیقاتی ثابت شده است که اهداف کوتاه مدت در مقایسه با اهداف بلند مدت با شادی بیشتری همراهند .

شما هم می توانید اهداف بلند مدت خود را به اهداف میان مدت و کوتاه و قابل حصول با زمان بندی مشخص، تقسیم کنید . هیچ قانون طلایی برای شاد بودن وجود ندارد ، بلکه مجموعه ای از قوانین و دستورالعمل های کوچک می تواند زندگی شما را شادتر کند. ـ در همه حال به خدا توکل کنید و از او کمک بخواهید و با او درددل کنید . ـ مهارت های اجتماعی خود را افزایش دهید . برخی رفتارهای مفید عبارتند از:

توجه به گفته های فرد مقابل، ترغیب و تشویق فرد مقابل به ابراز عقاید خود ، مکث کرد ن در پایان صحبت و به بهترین وجه ظاهر شدن. ـ فعال باشید و فعالیت های روزمره لذت بخش را در برنامه خود بگنجانید .

ـ به زمان حال توجه کنید . غصه گذشته را خوردن و نگران آینده بودن، مشکلی را حل نمی کند .

ـ خودتان باشید . نقش بازی کردن، عواطف منفی شما را زیاد می کند .

ـ افکار غیرمنطقی و خطاهای شناختی خود را شناسایی کنید و به مقابله با آنها برخیزید .

ـ به افکار مثبت و خوش بینانه بیشتر توجه کنید .